Je werkt al een tijdje, maar ergens twijfel je of het speciaal onderwijs toch niet iets voor jou is. Een plek waar je leerlingen begeleidt die net wat meer aandacht en ondersteuning nodig hebben.
Goed nieuws: ook als je geen onderwijsbevoegdheid hebt, zijn er mogelijkheden om de overstap te maken. Via het officiële traject zij-instroom in het beroep kun je onder voorwaarden werken en tegelijkertijd je onderwijsbevoegdheid behalen. Maar hoe werkt zij-instroom in het speciaal onderwijs precies? Welke opleiding heb je nodig? We leggen het uit.
Kun je als zij-instromer werken in het speciaal onderwijs?
Ja, dat kan. Zij-instroom in het beroep is bedoeld voor mensen die vanuit een ander beroep leraar willen worden. De route is er ook voor bevoegde leraren die naar een ander vak of een andere onderwijssector willen overstappen.
Het mooie aan het traject is dat je leren en werken combineert. Je gaat dus niet eerst een aantal jaar fulltime terug de schoolbanken in voordat je voor de klas mag staan. Als je aan de voorwaarden voldoet en geschikt bent bevonden, kun je als betaalde leraar aan het werk terwijl je je bevoegdheid behaalt.
Wat is speciaal onderwijs eigenlijk?
Het speciaal onderwijs is er voor leerlingen die meer of andere ondersteuning nodig hebben dan het reguliere onderwijs kan bieden. Bijvoorbeeld vanwege lichamelijke of verstandelijke beperkingen, gedragsproblemen of psychische problematiek. Je hebt speciaal onderwijs (so) voor kinderen in de basisschoolleeftijd en voortgezet speciaal onderwijs (vso) voor leerlingen in de leeftijd van het voortgezet onderwijs.
Als leraar kijk je daardoor verder dan alleen rekenen, taal of aardrijkskunde. Je kijkt vooral naar wat een leerling nodig heeft om zich te kunnen ontwikkelen. Dat vraagt soms om geduld, flexibiliteit en behoorlijk wat creativiteit. Maar daar krijg je ook iets moois voor terug.
Aan welke voorwaarden moet je voldoen als zij-instromer?
Voor de officiële route zij-instroom in het beroep gelden toelatingseisen. Voor een bevoegdheid voor het primair onderwijs of een eerste- of tweedegraads bevoegdheid moet je in principe beschikken over een afgeronde hbo- of wo-opleiding.
Daarnaast moet je voldoende maatschappelijke en beroepservaring hebben en heb je een Verklaring Omtrent het Gedrag (VOG) nodig. Vervolgens moet uit een geschiktheidsonderzoek blijken dat je geschikt bent om direct voor de klas te staan en dat je in staat bent om binnen twee jaar je bevoegdheid te behalen.
Heb je geen afgeronde hbo- of wo-opleiding? Dan betekent dit niet automatisch dat werken in het speciaal onderwijs onmogelijk is. De officiële route zij-instroom in het beroep is dan alleen niet zomaar toegankelijk. Er kunnen andere opleidingsroutes of functies binnen het onderwijs zijn die beter aansluiten op jouw achtergrond.
Hoe werkt het zij-instroomtraject?
Een carrièreswitch maak je natuurlijk niet met één druk op de knop. Het traject bestaat uit verschillende stappen.
1. Je vindt een passende school:
Voor de officiële zij-instroomroute ga je op zoek naar een school of schoolbestuur waar je als zij-instromer aan de slag kunt.
2. Je doet een geschiktheidsonderzoek:
Vervolgens wordt onderzocht of je geschikt bent om als zij-instromer voor de klas te staan. Tijdens het geschiktheidsonderzoek wordt gekeken naar wat je al kunt en welke kennis en vaardigheden je nog moet ontwikkelen. Denk aan je persoonlijke, didactische en vakinhoudelijke competenties. Uit het onderzoek moet blijken dat je direct voldoende geschikt bent om voor de klas te staan en dat je binnen twee jaar je bevoegdheid kunt behalen.
3. Je ontvangt een geschiktheidsverklaring:
Kom je goed door het onderzoek? Dan ontvang je een geschiktheidsverklaring. Daarna worden afspraken gemaakt tussen jou, de school of het schoolbestuur en de lerarenopleiding over je scholing en begeleiding.
4. Je gaat werken en leren:
En dan begint het echte werk. Je staat voor de klas, doet praktijkervaring op en volgt tegelijkertijd de scholing die je nodig hebt. Je wordt daarbij begeleid door zowel de school als de lerarenopleiding. Je hoeft het dus gelukkig niet allemaal in je eentje uit te vogelen.
5. Je behaalt je bevoegdheid:
Het zij-instroomtraject duurt maximaal twee jaar. Binnen deze periode leg je een bekwaamheidsonderzoek af. Behaal je dit onderzoek? Dan ontvang je een getuigschrift waarmee je volledig bevoegd bent voor de onderwijssector waarvoor je het traject hebt gevolgd.
Heb je een speciale opleiding nodig voor het speciaal onderwijs?
Dat hangt af van de functie, onderwijssector en school waar je gaat werken.
Voor het officiële zij-instroomtraject volg je een scholingstraject dat leidt naar de benodigde onderwijsbevoegdheid. Welke scholing je precies nodig hebt, wordt mede bepaald tijdens het geschiktheidsonderzoek. Daarnaast kun je jezelf verder specialiseren in het speciaal onderwijs. Denk bijvoorbeeld aan opleidingen of scholing rondom gedrag, leerproblemen en speciale onderwijsbehoeften.
Wat moet je kunnen om in het speciaal onderwijs te werken?
Een diploma en bevoegdheid zijn belangrijk, maar vertellen natuurlijk niet het hele verhaal. In het speciaal onderwijs komen bepaalde eigenschappen extra goed van pas.
- Geduld
- Oplossingsgericht
- Staat stevig in je schoenen
- Samenwerking
- Flexibel
Krijg je betaald als zij-instromer?
Ja. Bij de officiële route zij-instroom in het beroep ben je in dienst van een school of schoolbestuur en combineer je betaald werken met scholing.
Hoeveel je precies verdient, hangt onder andere af van de functie, je ervaring en de afspraken die je met je werkgever maakt. Voor scholen bestaat bovendien een subsidieregeling om een deel van de kosten van het zij-instroomtraject te dekken. Deze bijdrage kan onder andere worden ingezet voor het geschiktheidsonderzoek, scholing, begeleiding en studieverlof.
Past zij-instroom in het speciaal onderwijs bij jou?
Misschien twijfel je nog. Van carrière veranderen doe je niet zomaar en stel jezelf daarom een paar vragen:
- Krijg ik energie van het begeleiden en ontwikkelen van anderen?
- Kan ik rustig blijven als iets anders loopt dan gepland?
- Vind ik het interessant om naar gedrag en behoeften achter een leerling te kijken?
- Ben ik bereid om naast mijn werk te leren en mezelf te ontwikkelen?
- Wil ik werk doen waarbij ik iedere dag zichtbaar verschil kan maken?
Vaker ja dan nee? Dan is het speciaal onderwijs het onderzoeken absoluut waard.
Aan de slag in het speciaal onderwijs via Daan
Een overstap naar het onderwijs is nogal wat. Daarom hoef je niet direct precies te weten welke school, doelgroep of functie bij je past. Bij Daan kijken we samen naar jouw ervaring, talenten en ambities. Waar krijg jij energie van? Wat neem je vanuit je vorige werk al mee? En welke plek in het onderwijs past daarbij? Want misschien kom je niet uit het onderwijs. Dat betekent niet dat je er niet thuishoort.
Nieuwsgierig naar jouw mogelijkheden in het speciaal onderwijs? Bekijk onze onderwijsvacatures of neem contact met ons op. Dan kijken we samen wat er mogelijk is.
