In onze samenleving leeft steeds sterker het idee dat geluk maakbaar is en dat elk probleem een snelle oplossing kent. Dat zien we ook terug in de jeugdhulp. Maar de realiteit is vaak anders. Sommige problemen zijn niet direct oplosbaar, of vragen tijd, geduld en inspanning.
Volgens kwaliteitsadviseur Desirée Jung vraagt dit om een andere manier van kijken: minder focus op snelle oplossingen en meer aandacht voor veerkracht, weerbaarheid en het leren omgaan met tegenslag.
Wat gebeurt er als steun wegvalt?
Toen ik als werkbegeleider werkte met dak- en thuislozen viel mij iets op. Veel van deze mensen hadden ooit een stabiel leven: een huis, een partner die financiële zaken regelde of ouders die problemen oplosten voordat ze groot werden.
Maar zodra die steun wegviel, bijvoorbeeld door een scheiding of doordat iemand op eigen benen moest staan, bleek dat sommigen niet de vaardigheden hadden om problemen zelf op te lossen. Het gevolg: onzekerheid, stress en soms vluchtgedrag zoals alcohol of drugs. Dit past niet bij de huidige visie dat geluk meetbaar is.
De mythe van maakbaar geluk
In onze maatschappij is geluk bijna een norm geworden. Op sociale media lijkt het alsof iedereen gelukkig is en dat problemen snel opgelost kunnen worden. Maar het leven bestaat ook uit tegenslag, verdriet, rouw en onzekerheid. Toch proberen we die ervaringen vaak zo snel mogelijk te repareren. Wie hulp nodig heeft, voelt zich soms al snel tekortschieten.
Jeugdhulp als snelle oplossing
Als jeugdconsulent probeer je ouders en jongeren zo goed mogelijk naar passende hulp te begeleiden. Soms werkt een korte interventie prima. Maar er zijn ook gezinnen met een jeugdhulpverleden dat langer is dan hun arbeids-CV. Verschillende hulpverleners zijn betrokken geweest, maar vaak weten ouders en jongeren niet eens meer wie er allemaal zijn geweest of wat er precies geholpen heeft.
Ondertussen blijven de kosten oplopen. Als je alles bij elkaar optelt, zou je er soms bijna een huis van kunnen kopen. Het probleem wordt niet opgelost, het vertrouwen neemt af en zowel gezinnen als professionals raken gefrustreerd.
Wanneer lopen systemen vast?
Niet alleen gezinnen ervaren dit. Ook op beleidsniveau zien we een vergelijkbaar patroon. Er komen steeds nieuwe ideeën om jeugdhulp efficiënter, beter en goedkoper te maken. Maar vaak blijken deze ideeën oude oplossingen te zijn in een nieuw jasje.
Professionals herkennen dit gevoel. Er wordt steeds opnieuw geprobeerd het systeem te verbeteren, maar echte verandering blijft lastig. Dat kan leiden tot machteloosheid en demotivatie bij jeugdconsulenten.
Snelle oplossingen VS duurzame verandering
Onze maatschappij is gewend geraakt aan snelle oplossingen. Als iets kapot is, repareren we het direct of vervangen we het. Die manier van denken zien we ook terug in de jeugdhulp. Ouders en jongeren verwachten soms snel resultaat met zo min mogelijk inspanning. Maar gedragspatronen die jarenlang zijn opgebouwd, verdwijnen niet met een paar gesprekken. Dat vraagt tijd, inzet en doorzettingsvermogen.
Moet jeugdhulp sneller, beter en goedkoper?
Volgens mij niet.
Soms is een korte interventie voldoende: een cursus, een paar gesprekken met een praktijkondersteuner jeugd of een schoolmaatschappelijk werker, of simpelweg uitleg dat bepaald gedrag past bij een bepaalde leeftijd. Maar niet alles is oplosbaar. Soms duurt verandering langer. En soms moet je leren omgaan met een situatie in plaats van deze volledig op te lossen.
De vraag is dan: blijven we steeds nieuwe hulp inzetten, of helpen we gezinnen om te leren omgaan met wat er is?
Een pleidooi voor veerkracht
Misschien moeten we stoppen met zoeken naar de snelle oplossing. Laten we jongeren, ouders en professionals juist leren vertragen en verdragen. Het leven kent nu eenmaal hobbels en niet alles is maakbaar. Door jongeren en ouders te leren omgaan met moeilijke gevoelens en tegenslag, bouwen we aan iets veel waardevoller dan een snelle oplossing: weerbaarheid en veerkracht.
Wanneer een jongere met één of twee passende trajecten leert dat het leven niet altijd perfect verloopt, maar dat hij daarmee kan omgaan, bouwen we aan een sterkere basis voor de toekomst. En dat is uiteindelijk waar goede jeugdhulp om draait.
Jeugd
Desiree Jung
Kwaliteitsmedewerker Jeugd
Werken in het sociaal domein bij Daan
Bij Daan geloven we dat goede ondersteuning begint bij professionals die écht de tijd nemen om te kijken wat nodig is. Niet alleen naar het probleem, maar naar de mens daarachter. Dat is pas uitmuntend werkgeverschap! Onze professionals in het sociaal domein werken dagelijks aan complexe vraagstukken rondom jeugd, gezinnen en participatie. Dat vraagt kennis van wetgeving, maar vooral ook een scherpe blik, betrokkenheid en het lef om soms verder te kijken dan de snelle oplossing. Uiteindelijk draait het om bouwen aan een toekomst waarin mensen zelf weer verder kunnen.
Wil jij ook werken aan impactvolle vraagstukken binnen het sociaal domein? Dan zit je bij Daan goed! Ontdek alle vacatures!
